Özet Bu makale, İzmir 48. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2022/… Esas sayılı dosyasını temel alarak; bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlarda “yer sağlayıcı” (hosting provider) ile “içerik sağlayıcı” (content provider) arasındaki hukuki ayrımı incelemektedir. Çalışmada, sanığın yalnızca teknik altyapı sunması eyleminin, asıl suçun failliği veya iştiraki için yeterli olmayacağı, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesinin dijital deliller özelindeki yansımalarıyla birlikte analiz edilmektedir.
1. Giriş: Bilişim Katmanlarında Failin Tespiti Sorunsalı Somut olayda İzmir 48. Asliye Ceza Mahkemesi’nin incelediği 2022/… Esas sayılı dosya, emniyet birimlerinin internet üzerinden yürütülen fuhuş faaliyetlerine yönelik gerçekleştirdiği bir operasyona dayanmaktadır. Yapılan teknik incelemelerde, ilgili internet sitesi üzerinden yabancı uyruklu mağdurların fotoğraflarının paylaşıldığı ve bu site aracılığıyla fuhuşa aracılık edildiği tespit edilmiştir. Cumhuriyet Savcılığı, sitenin teknik altyapısını yönettiği ve barındırma (hosting) hizmetini sağladığı belirlenen sanık S… B…’in, bu eylemleriyle “fuhuşa aracılık etme” suçunu işlediği iddiasıyla cezalandırılmasını talep etmiştir.
İnternet ortamında işlenen suçlarda en büyük yanılgı, suçun işlendiği dijital platformun “anahtarına” (hosting/domain yetkisi) sahip olan kişinin, otomatik olarak suçun da “faili” kabul edilmesidir. Oysa bilişim hukuku; teknik altyapıyı sağlayanlar ile bu altyapıyı kullanarak hukuka aykırı içerik üretenler arasında net bir çizgi çizer. İncelenen vaka, bu çizginin ceza yargılamasındaki önemini ortaya koymaktadır.
2. Yer Sağlayıcılığın Teknik ve Hukuki Mahiyeti 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun uyarınca “yer sağlayıcı”, hizmet verdiği sistem üzerinde barındırılan verileri kontrol etmekle yükümlü değildir. Sanık S… B…’in sunduğu domain ve hosting hizmeti, hukuki tabiriyle bir “yer sağlama” faaliyetidir. Yer sağlayıcı, dijital dünyanın mülk sahibidir; kiracısının içeride yürüttüğü faaliyetten haberdar olduğuna veya bu faaliyete iştirak ettiğine dair somut delil bulunmadıkça sorumlu tutulamaz. Mahkeme ve bilirkişi raporu, sanığın sunduğu hizmet ile “fuhuşa aracılık” suçunun icra hareketleri arasında doğrudan bir illiyet bağı kurulamadığını tespit etmiştir.
3. Dijital Ayak İzlerinin Analizi ve Faillik Zinciri Karara dayanak teşkil eden teknik incelemede, suçun şahsiliği ilkesi dijital izler üzerinden şu şekilde detaylandırılmıştır:
- “Admin” Yetkisi ve Erişim Logları: Web sitesindeki tüm cinsel içerikli ilanların “admin” kullanıcı adıyla sisteme girildiği sabittir. Ancak ceza hukuku açısından asıl soru şudur: “Admin kimdir?” Bilirkişi raporu, bu kullanıcı hesabı ile sanığın kişisel cihazları veya IP adresleri arasında kesintisiz bir bağ (log kaydı) bulunmadığını ortaya koymuştur.
- Teknik İmkansızlık ve Varsayım: Sanığın hosting hizmeti satması, panel yetkisini elinde bulunduran “admin” kullanıcısı olduğunu kanıtlamaz. Bilişim sistemlerinde bir hizmetin faturalandırıldığı kişi ile o hizmeti fiilen kullanan kişi farklı olabilir. Bu noktada sanığın “ben sadece aracıyım” savunması, teknik verilerle çelişmemiş; aksine “içeriklerin domain-hosting satın alan üçüncü kişilerce girilmiş olabileceği” tezi makul bir şüphe olarak kalmıştır.
4. Maddi Gerçeklik ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi Ceza yargılamasının amacı, varsayımlarla değil maddi gerçeklerle hüküm kurmaktır. Dijital dünyada “şüphe”, genellikle veri eksikliğinden veya anonimlikten kaynaklanır. Suçun işlendiği “dijital odaya” sanığın girdiğine dair bir giriş kaydı (login log) veya cihazında suçla bağlantılı veriler (cache kayıtları, fotoğraflar) bulunmadığı sürece, sadece “kapının tapusuna sahip olmak” mahkumiyet için yeterli değildir. Mahkeme, sanığın fuhuş suçuna kasten iştirak ettiğini veya içerik sağlayıcı sıfatıyla hareket ettiğini kanıtlayan bir “dijital ayak izi” bulunmadığı gerekçesiyle, CMK 223/2-e uyarınca beraat kararı vermiştir.
5. Sonuç İzmir 48. Asliye Ceza Mahkemesi’nin kararı, bilişim hukukunun temel prensiplerinin ceza yargılamasına doğru entegre edildiği bir örnektir. Sadece teknik bir aracılık hizmeti sunmanın, asıl suçun iştirakçisi veya faili olmak için yeterli olmadığı; dijital delillerin şüpheye yer bırakmayacak bir kesinlik zinciri oluşturması gerektiği tescil edilmiştir. Bu yaklaşım, dijital hizmet sağlayıcılarının haksız yere cezai müeyyidelerle karşılaşmasını önleyen hukuki bir güvencedir.